W dziele Bolesława Prusa pod tytułem „Lalka” zostali przedstawieni liczni i interesujący bohaterowie. Ponieważ czasy współczesne postaciom były dość obfite w wydarzenia polityczno – społeczne, toteż ludzie dyskutowali niemało na takie tematy. Z uwagi na fakt, że osobowości i charaktery bohaterów były zróżnicowane, ich opinie w poszczególnych kwestiach były również podzielone.

            Ponieważ Stanisław Wokulski jest głównym bohaterem utworu, myślę, że wypada przedstawić jego poglądy jako pierwsze. Wokulski jako połączenie dwóch osobowości: pozytywisty i romantyka, prezentował różne poglądy w różnych kwestiach. Przykładowo po swoim powrocie podczas rozmowy z Ignacym Rzeckim na temat wojny i sytuacji politycznej przejawia zdecydowanie poglądy pozytywisty. Nie widzi niczego złego w tym, że Austria militaryzuje się i chce zabrać Bośnię i Hercegowinę. Uważa, że prawidłowością jest, to, że „sprawiedliwym jest to, że silni mnożą się i rosną, a słabi giną. Inaczej świat

stałby się domem inwalidów”. Rzecki jako typowy romantyk jest tym zaskoczony, nie może wręcz uwierzyć, że Wokulski naprawdę tak myśli, ale nic nie mówi, po prostu spuszcza wzrok i milczy. Uważa najazd na słabsze państwo za niesprawiedliwość. W dalszej części rozmowy ujawnia jednak swoją drugą duszę – romantyka, mówiąc o pannie Izabeli Łęckiej. W dalszej części utworu można dowiedzieć się jaki stosunek do zniewolonego zaborami narodu polskiego. Otóż Wokulski spacerując przez dzielnicę nędzy uświadomił sobie, że jest na tą nędzę niezwykle wrażliwy i że bieda narodu jest „miniaturką” położenia państwa. „Oto miniatura kraju [...] w którym wszystko dąży do spodlenia i wytępienia rasy. Jedni giną z niedostatku, drudzy z rozpusty” - mówił. Jeśli chodzi o stosunek Wokulskiego do arystokracji, to przejawiał tu raczej pogląd pozytywisty – bardzo negatywnie odnosił się do nieróbstwa arystokracji, co oczywiście sprzeczne było z koncepcją pracy organicznej.

            Następną postacią, której poglądy chciałbym przedstawić jest Izabela Łęcka. Jako osoba wychowana w, powiedziałbym, „rajskiej rzeczywistości”, miała dosyć oryginalny światopogląd. Dla niej istniały bowiem dwa odrębne światy: „salonowy” i „zwyczajny”. W tym pierwszym wychowała się, a z tym drugim kontaktu miała niewiele. Toteż wydarzenia, które się wokół niej rozgrywały były przez nią inaczej postrzegane. Ważnym wydarzeniem w życiu panny Izabeli była wizyta w fabryce. Przestraszyła się wówczas robotników, ich ponurych spojrzeń. Pytała nawet ojca czy jej nie zrobią krzywdy. Świadczy to o jej stosunku do niższych warstw społecznych (ta kwestia pojawia się także, podczas poszukiwań towarzysza życia). W ówczesnych czasach coraz głośniejsze były słuchy o tym, że „stary ład” upadnie, co wprawiło Łęcką w rozmyślania. Była zatem, może nawet trochę nie zdając sobie z tego sprawy, przeciwnikiem wszelkich przemian socjalistyczno – demokratycznych. Co ciekawe była w moim przekonaniu (przynajmniej po części) patriotką. Miała bowiem pozytywny stosunek do powstania styczniowego. Dowodem na to jest fakt, że o ile początkowo Wokulskiego uważała za nieprzyjemnego gbura, o tyle po tym jak dowiedziała się o jego udziale w powstaniu zmieniła nieco o nim zdanie. Nie zmienia to jednak faktu, że była rozbestwioną i marudną arystokratką.

            Rzecki jako romantyk, przedstawiciel minionej epoki, był zwolennikiem powstań, zrywów niepodległościowych. Także jako człowiek wrażliwy, był przeciwny ekspansywnej polityce Austrii. Dowodem na to jest (wspomniana wcześniej) rozmowa z Wokulskim, a także refleksje i wspomnienia zamieszczone w jego pamiętnikach, głównie dotyczące powstania na Węgrzech. Rzecki walczył o wolność tego kraju wraz z Augustem Katzem. Miał także pozytywny stosunek do epoki napoleońskiej, na co dowodem jest rozmowa z Wirskim. Rzecki zawsze uważał, uwydatniając to w swoich pamiętnikach, że sytuacja polityczna w Europie jest niestabilna i niespokojna.

            Reasumując, różnorodność postaci występujących w dziele Bolesława Prusa powoduje to, że postrzegają oni wydarzenia historyczne w różny sposób. Jedni – romantycy, drudzy pozytywiści, a inni, mówiąc kolokwialnie, „mieszańcy”, mają zróżnicowane poglądy na temat zagadnień historyczno – politycznych ówczesnej Europy. Izabela Łęcka – arystokratka i przeciwniczka przemian i upadku „starego ładu” jest pod tym względem przeciwieństwem Wokulskiego – wytykającego nieróbstwo arystokracji i nędzę społeczeństwa. Myślę, że różnorodność światopoglądów bohaterów wprowadza pewien realizm, ale także czyni lekturę przyjemniejszą w czytaniu, ponieważ pozwala na utożsamianie swoich poglądów z poglądami postaci, co jest niewątpliwie walorem „Lalki”.