|
Kwasy karboksylowe to związki
organiczne, które w cząsteczce zawierają grupę karboksylową (COOH).
Wzór ogólny kwasów karboksylowych to: CxH2x+1-COOH
lub R-COOH gdzie R to alkil (cząsteczka węglowodoru
nasyconego pozbawionego jednego atomu wodoru). Jedynym kwasem,
którego nie dotyczy powyższy wzór to kwas metanowy (mrówkowy)
HCOOH. W zależności od liczby grup karboksylowych
w cząsteczce rozróżnia się kwasy monokarboksylowe np. kwas octowy
(etanowy) i polikarboksylowe np. kwas ftalowy. Kwasy karboksylowe są
cieczami lub ciałami stałymi, często palnymi, ale w porównaniu
z kwasami nieorganicznymi np. siarkowym, są słabymi kwasami, tzn.
tylko niektóre cząsteczki rozpadają się na jony. Kwasy karboksylowe
reagują z wieloma substancjami, tworząc m.in. sole (substancje
zbudowane z reszty kwasowej i atomu metalu), estry (substancje o
ogólnym wzorze R-COO-R) i bezwodniki kwasowe (substancje które w
połączeniu z wodą tworzą kwas). Kwasy karboksylowe występują często
w przyrodzie w stanie wolnym lub w postaci związanej np. jako
składniki tłuszczów czy wosków. Są również pośrednimi produktami
metabolizmu. Kwasy karboksylowe otrzymuje się przez wydzielanie ich
z produktów pochodzenia naturalnego lub syntetycznie, np. w wyniku
utleniania odpowiednich alkoholi, aldehydów, węglowodorów albo
w wyniku karboksylowania, (wprowadzania grupy karboksylowej
przez działanie dwutlenku węgla) na związki magnezoorganiczne albo
fenole. Kwasy karboksylowe są stosowane najczęściej w postaci estrów
i soli m.in. jako rozpuszczalniki, środki zapachowe, substancje
powierzchniowo czynne oraz jako półprodukty syntez organicznych.
Alifatyczne, nienasycone kwasy karboksylowe są niezbędnymi
składnikami pożywienia ludzi.
Sole i estry kwasów karboksylowych
Stearynian sodu
![[ wzór strukturalny ]](kwasy_pliki/image001.gif)
Otrzymywany przez hydrolizę tłuszczów, a następnie gotowanie z sodą
żrącą. Jest głównym składnikiem różnego rodzaju mydeł, które oprócz
stearynianu zawierają również sole sodowe (mydła miękkie) lub
potasowe (twarde) innych kwasów tłuszczowych, środki zapachowe
(estry), substancje zmniejszające i stabilizujące pH (bufor
mleczanowy lub mieszaniny o podobnym działaniu).
Benzoesan Sodu
![[ wzór strukturalny ]](kwasy_pliki/image002.gif)
Benzoesan sodu
w przygotowaniu.
Stosowany jako konserwant żywności - symbol E 211.
Tłuszcze
![[ wzór strukturalny ]](kwasy_pliki/image003.gif)
Tłuszcze
są rezerwowym materiałem odżywczym organizmów żywych. W przemyśle
otrzymywane w wyniku prasowania, wytapiania lub ekstrakcji.
Stosowane do celów spożywczych (ok.80% produkcji światowej), do
wyrobu mydeł, detergentów, świec stearynowych, jako pokosty oraz w
syntezie organicznej. Chemiczne wskaźniki właściwości tłuszczów: 1)
liczba kwasowa (liczba Kottstorfera) - jest miarą świeżości - jest
to ilość mg KOH zużytego do zobojętnienia wolnych kwasów
tłuszczowych w 1g tłuszczu. 2) liczba zmydlenia - jest to ilość mg
KOH potrzebna do zmydlenia 1g tłuszczu. 3) liczba jodowa - ilość
gram wolnego I2 przyłączonego do 100g tłuszczu. 4) liczba
Reicherta-Meissla - ilość cm3 roztworu NaOH o stężeniu
0,1mol/dm3 potrzebna do zobojętnienia lotnych,
rozpuszczalnych w wodzie kwasów, otrzymanych z 5g tłuszczu w ściśle
określonych warunkach. Nazwa systematyczna związku widniejącego na
rysunku (jest on typowym tłuszczem): tristearynian glicerolu.
|