Czym jest Unia Europejska?

Unia Europejska to nie są Stany Zjednoczone Europy ani superpaństwo ze stolica w Brukseli. Jest to polityczne i gospodarcze ugrupowanie piętnastu demokratycznych państw europejskich, które postanowiły ściśle ze sobą współpracować budując dobrobyt i bezpieczeństwo, nie rezygnując przy tym z własnej niepodległości i tożsamości narodowej.
Dla osiągnięcia wspólnych celów dobrowolnie przekazały Unii - w drodze umów międzynarodowych - pewne kompetencje, tak, aby realizacja tych zamierzeń była możliwa. W ten sposób powstał jedyny w skali świata związek państw, który kojarzy ich interesy narodowe z korzyściami gospodarczymi, politycznymi i społecznymi. Głównym zadaniem Unii jest organizacja współpracy między krajami członkowskimi i między ich mieszkańcami. Do najważniejszych celów Unii należą: zapewnienie bezpieczeństwa, postępu gospodarczego i społecznego oraz ochrona wolności, praw i interesów obywateli. Unia Europejska respektuje tożsamość narodową państw członkowskich, ich historię, tradycję i kulturę. Unia Europejska jest gwarancją demokracji, respektowania praw człowieka, prywatnej własności i wolnego rynku. Unia składa się z trzech filarów. Pierwszy - o charakterze gospodarczym - stanowią trzy Wspólnoty Europejskie: Wspólnota Europejska (WE), Europejska Wspólnota Węgla i Stali (EWWiS) oraz Europejska Wspólnota Energii Atomowej (EURATOM). Drugim filarem jest Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa. Trzecim - zadania z zakresu spraw wewnętrznych i wymiaru sprawiedliwości. Wspólnota Europejska (dawna nazwa: Europejska Wspólnota Gospodarcza - EWG) powstała w 1957 roku na mocy Traktatu Rzymskiego zawartego przez sześć państw: Belgię, Francję, Holandię, Luksemburg, Włochy i Niemcy. Główne osiągnięcie Wspólnoty to ustanowienie Rynku Wewnętrznego, opartego na tzw. czterech swobodach - wolnym przepływie towarów, usług, osób i kapitału między państwami członkowskimi. Uwieńczeniem integracji gospodarczej jest utworzenie w 1999 roku Unii Gospodarczej i Walutowej, która ma stopniowo doprowadzić m.in. do zastąpienia walut narodowych wspólną walutą euro. Europejska Wspólnota Węgla i Stali (EWWiS) powstała w 1951 roku na mocy Traktatu Paryskiego, podpisanego na 50 lat (termin ten upływa 23 lipca 2002 roku). Celem EWWiS jest istnienie wspólnego rynku surowców i produktów przemysłu węglowego i stalowego państw członkowskich. Europejska Wspólnota Energii Atomowej (EURATOM) powstała, podobnie jak EWG, na mocy Traktatu Rzymskiego z 1957 roku. Jej głównym celem jest pokojowe wykorzystanie energii jądrowej. Hymn Unii Europejskiej - "Oda do radości" - jest fragmentem IX symfonii Ludwiga van Beethovena. Niebieska flaga ze stałą liczbą 12 gwiazdek jest od 1955 roku flagą Rady Europy, a od 1986 roku - również Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej.

Jaka Europa dzisiaj i jutro?

Przed drugą wojną światową idea zjednoczonej Europy wydawała się niemożliwa do urzeczywistnienia. Tragiczne doświadczenia wojny i narastające zagrożenie ze strony komunizmu sprawiły, że u progu lat pięćdziesiątych idea zjednoczenia narodów europejskich ożyła. Ale jaka miała być ta zjednoczona Europa? Niektórzy z jej twórców, np. francuski polityk Robert Schuman, opowiadali się za federacją, czyli Europą scentralizowaną i podobną do państwa (federalny charakter mają np. Niemcy i Austria). Zwolennikiem budowy Europy na wzór Stanów Zjednoczonych by. Winston Churchill, wybitny brytyjski mąż stanu. Inni, wśród nich Charles de Gaulle, dążyli do luźniejszego związku zwanego "Europą Ojczyzn", w którym główną rolę odgrywałyby samodzielne państwa członkowskie. Pomimo sporów o model i kształt przyszłej Europy, ten waśnie - Europa Ojczyzn - ma dziś najwięcej zwolenników.

Kim byli Ojcowie - założyciele Europy?

Robert Schuman (1886 - 1963) - francuski premier i minister spraw zagranicznych, inicjator pojednania niemiecko-francuskiego przez połączenie obu państw silnymi więzami gospodarczymi, społecznymi i politycznymi. Plan Schumana i Monneta był pierwszym w pełni zrealizowanym projektem zjednoczenia Europy.
Jean Monnet (1888 - 1979) - francuski dyplomata, współtwórca Planu Schumana. W 1976 r. za swoje zasługi dla budowania jedności europejskiej otrzymał tytuł Obywatela Europy.
Konrad Adenauer (1876 - 1967) - pierwszy kanclerz demokratycznych Niemiec. Gorący zwolennik zjednoczenia Europy w oparciu o jej chrześcijańskie korzenie tkwiące w kulturze, tradycji i cywilizacji naszego kontynentu.
Alcide de Gasperi (1881 - 1954) - włoski premier i polityk, współtwórca projektów budowy jedności Europy, który uważał, że europejska współpraca gospodarcza powinna zostać wsparta zacieśnieniem współpracy obronnej.
Paul Henri Spaak (1899 - 1972) - belgijski polityk, współtwórca Beneluksu (unii gospodarczej Belgii, Holandii i Luksemburga), NATO i Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG).
Na rzecz zjednoczenia Europy działali również Polacy, m.in. Józef Retinger (1888 - 1960) - polityk, pisarz, bliski współpracownik generała Sikorskiego, po wojnie na emigracji. Był współzałożycielem i sekretarzem generalnym Ruchu Europejskiego. Od początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia ruch ten bardzo aktywnie działa także w naszym kraju.

Jaki był pierwszy krok ku zjednoczeniu Europy?

W kwietniu 1951 r. sześć państw - Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Niemcy i Włochy - podpisało Traktat Paryski powołujący do życia Europejska Wspólnotę Węgla i Stali (EWWiS). Otrzymała ona znaczne uprawnienia w zakresie współpracy państw członkowskich w górnictwie i hutnictwie. Jak to się stało, że pierwszy krok nie okazał się ostatnim? Sukces EWWiS zachęcił założycielską szóstkę do kolejnych kroków ku zjednoczeniu. Na konferencji w Messynie w 1955 r. ministrowie spraw zagranicznych postanowili objąć integracja całość gospodarki. W 1957 r. w Rzymie podpisano dwa traktaty o ogromnym znaczeniu dla Europy. Pierwszy z nich powołał do życia Europejska Wspólnotę Gospodarcza (EWG). Miała ona doprowadzić najpierw do zniesienia ceł, a następnie do powstania wspólnego rynku towarów, kapitału i pracy. Na podstawie drugiego traktatu powstał Euratom - organizacja sprawująca wspólna kontrolę nad europejskim przemysłem nuklearnym. Te trzy organizacje: EWWiS, EWG i Euratom istnieją i działają nadal występując pod jednolita nazwa: Wspólnoty Europejskie i są częścią systemu tworzącego Unię Europejska.

UE a obywatel

Jean Monnet, jeden z ojców integracji europejskiej, mówił: "My nie tworzymy koalicji państw, my jednoczymy ludzi". Zgodnie z tą myślą, Unia Europejska staje się unią obywateli Europy, przywiązanych do zasad wolności, demokracji i rządów prawa. W krajach członkowskich Unii wielką wagę przykłada się do ochrony prawa i interesów obywateli. W Traktacie o Wspólnocie Europejskiej znalazł się zapis dotyczący obywatelstwa Unii Europejskiej. Zgodnie z nim obywatele państw członkowskich stali się automatycznie obywatelami Unii Europejskiej. Każdy obywatel Unii ma m.in. prawo do: swobodnego poruszania się i przebywania na obszarze państw członkowskich, podjęcia pracy w każdym państwie członkowskim, ochrony dyplomatycznej i konsularnej, przedkładania petycji do Parlamentu Europejskiego, zwrócenia się ze skargą do Rzecznika Praw Obywatelskich Unii Europejskiej. Każdy obywatel Unii nie mający obywatelstwa państwa członkowskiego, w którym mieszka, może w nim głosować i kandydować w wyborach samorządowych. Dotyczy to również wyborów do Parlamentu Europejskiego. W Unii Europejskiej obowiązuje zasada, że wszelkie decyzje powinny być podejmowane jak najbliżej obywatela. Zasada ta, nosząca nazwę subsydiarności, została zapisana w Traktacie z Maastricht. Subsydiarność oznacza podział zadań i kompetencji między Wspólnotami Europejskimi, państwami członkowskimi oraz ich jednostkami administracyjnymi (np. landami, regionami, departamentami). Unia Europejska zajmuje się tylko tymi sprawami, które zdaniem jej państw członkowskich będą rozwiązywane lepiej przez współpracę międzynarodową

Droga europy do UE

1950
9 maja francuski minister spraw zagranicznych Robert Schuman zaproponował utworzenie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali.
1951
18 kwietnia Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Niemcy i Włochy podpisały w Paryżu Traktat o powołaniu Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali.
1957
25 marca w Rzymie sześć krajów Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali powołało Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) i Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (EURATOM).
1968
1 lipca zaczęła funkcjonować unia celna Wspólnot Europejskich, ze wspólną taryfą celną wobec państw trzecich.
1973
1 stycznia weszły w życie układy o przystąpieniu do Wspólnot Europejskich trzech nowych państw członkowskich: Danii, Irlandii i Wielkiej Brytanii (podpisane 22 stycznia 1972 roku).
1978
6-7 lipca Rada Europejska na posiedzeniu w Bremie podjęła decyzję o utworzeniu Europejskiego Systemu Walutowego wraz z Europejską Jednostką Walutową (ECU). System zaczął funkcjonować 1 stycznia 1979 roku.
1979
7-10 czerwca odbyły się pierwsze bezpośrednie wybory do Parlamentu Europejskiego. Obywatele państw członkowskich Wspólnot wybrali 410 deputowanych.
1981
1 stycznia weszła w życie (podpisana 28 maja 1979 roku) umowa o przystąpieniu Grecji do Wspólnot Europejskich.
1985
12 czerwca podpisano umowy o przystąpieniu Portugalii i Hiszpanii do Wspólnot Europejskich (weszły w życie 1 stycznia 1986 roku).
1986
17 i 28 lutego podpisano Jednolity Akt Europejski, zmieniający i uzupełniający traktaty o utworzeniu EWG, EWWiS i EURATOM-u. Jego najważniejszym postanowieniem była zapowiedź utworzenia Rynku Wewnętrznego do końca 1992 roku.
1992
7 lutego ministrowie spraw zagranicznych i finansów państw członkowskich Wspólnot Europejskich podpisali w Maastricht Traktat o Unii Europejskiej (wszedł w życie 1 listopada 1993 roku).
1993
1 stycznia weszły w życie postanowienia o utworzeniu Rynku Wewnętrznego.
21-22 czerwca na szczycie Rady Europejskiej w Kopenhadze wyrażono zgodę na przystąpienie w przyszłości do Unii Europejskiej krajów Europy Środkowej i Wschodniej, w tym Polski.
1995
1 stycznia weszły w życie umowy o przystąpieniu kolejnych państw do Unii Europejskiej: Austrii, Finlandii i Szwecji (podpisane 24 czerwca 1994 roku).
15-16 grudnia na posiedzeniu Rady Europejskiej w Madrycie potwierdzono zamiar utworzenia w 1999 roku Unii Gospodarczej i Walutowej.
1996
29 marca w Turynie rozpoczęła się Konferencja Międzyrządowa państw członkowskich Unii Europejskiej mająca za zadanie reformę wewnętrzną Unii (przygotowanie do poszerzenia Unii).
1997
2 października podpisano Traktat Amsterdamski zawierający uzgodnienia Konferencji Międzyrządowej.
1998
12 marca w Londynie odbyło się pierwsze spotkanie państw aspirujących do Unii Europejskiej z państwami członkowskimi UE na Konferencji Europejskiej "15+11".
30 marca odbyła się konferencja otwierająca proces akcesji 11 państw stowarzyszonych z Unią Europejską.
31 marca odbyły się Konferencje Międzyrządowe otwierające negocjacje z sześcioma państwami stowarzyszonymi (Polską, Czechami, Węgrami, Słowenią, Estonią i Cyprem). W kwietniu rozpoczął się screening, czyli proces przeglądu prawodawstwa
6 krajów kandydujących pod kątem zgodności z acquis communautaire (dorobkiem prawnym Wspólnot Europejskich).
15-16 czerwca odbyło się posiedzenie Rady Europejskiej w Cardiff, na którym potwierdzono wcześniejsze cele Unii Europejskiej - utworzenie Unii Gospodarczej i Walutowej w 1999 roku, przyszłe rozszerzenie Unii Europejskiej o kraje Europy Środkowej i Wschodniej oraz konieczność walki z bezrobociem.
10 listopada w Brukseli otwarto właściwe negocjacje z 6 państwami kandydującymi w siedmiu obszarach.
1999
1 stycznia rozpoczął się trzeci etap realizacji Unii Gospodarczej i Walutowej - proces wprowadzania do obiegu wspólnej waluty europejskiej - euro.
24-25 marca w Berlinie, odbyło się spotkanie Rady Europejskiej, na którym uzgodniono ostateczny kształt reform UE zawartych w Agendzie 2000 oraz ich aspekt finansowy.
1 maja wszedł w życie Traktat Amsterdamski
3-4 czerwca w Kolonii odbył się szczyt Rady Europejskiej, podczas którego zapadła decyzja o przeprowadzeniu reformy unijnych instytucji do końca 2000 roku. Postanowiono również, że do tego czasu Unia Zachodnioeuropejska (UZE) zostanie włączona do UE.

Droga Polski do UE

1989
19 września Polska i Wspólnoty Europejskie podpisały umowę w sprawie handlu i współpracy gospodarczej.
1991
26 stycznia polski rząd powołał Pełnomocnika do spraw Integracji Europejskiej oraz Pomocy Zagranicznej.
16 grudnia podpisano Układ Europejski - umowę o stowarzyszeniu Polski ze Wspólnotami Europejskimi oraz ich państwami członkowskimi.
26 listopada Polska została przyjęta do Rady Europy.
1992
1 marca weszła w życie Umowa Przejściowa dotycząca wcześniejszego obowiązywania niektórych postanowień Umowy Stowarzyszeniowej Polski ze Wspólnotami Europejskimi (Układu Europejskiego).
4 lipca Sejm upoważnił Prezydenta RP do ratyfikacji Układu Europejskiego.
1993
9 maja Polska uzyskała status partnera stowarzyszonego Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE).
21-22 czerwca na posiedzeniu Rady Europejskiej w Kopenhadze określono polityczne i ekonomiczne kryteria przystąpienia krajów Europy Środkowej i Wschodniej do Unii Europejskiej.
17 października Prezydent RP ratyfikował Układ Europejski.
1994
1 lutego wszedł w życie Układ Europejski. 8 kwietnia Polska złożyła oficjalny wniosek o członkostwo w Unii Europejskiej.
8-10 grudnia Rada Europejska przyjęła w Essen postanowienia dotyczące strategii przedczłonkowskiej dla państw stowarzyszonych Europy Środkowej i Wschodniej.
1995
3 maja została opublikowana tzw. Biała Księga pt. "Przygotowanie krajów Europy Środkowej i Wschodniej do integracji z Rynkiem Wewnętrznym Unii Europejskiej" (przyjęta na szczycie UE w Cannes).
1996
26 lipca Polska przesłała Komisji Europejskiej odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu niezbędnym do przygotowania opinii w sprawie wniosku Polski o członkostwo w Unii Europejskiej.
8 sierpnia Sejm uchwalił ustawę o utworzeniu Komitetu Integracji Europejskiej.
1997
28 stycznia Rada Ministrów przyjęła i przekazała do Sejmu dokument pt. "Narodowa Strategia Integracji". Zakładano w nim, że negocjacje członkowskie rozpoczną się na początku 1998 roku i mogą zakończyć się przed rokiem 2000. Końcowym etapem będzie ratyfikacja traktatu akcesyjnego (traktatu o przystąpieniu) przez Polskę, państwa członkowskie Unii i Parlament Europejski.
16 lipca Komisja Europejska ogłosiła pozytywną opinię na temat polskiego wniosku o członkostwo w Unii Europejskiej w AGENDZIE 2000.
1998
31 marca rozpoczęły się negocjacje o członkostwo Polski w Unii Europejskiej (I posiedzenie Konferencji Międzyrządowej otwierające negocjacje z sześcioma państwami stowarzyszonymi).
29 kwietnia Komitet Integracji Europejskiej przyjął "Narodowy Program Przygotowania Polski do Członkostwa w UE", będący odpowiedzią na unijny dokument "Partnerstwo dla Członkostwa".
10 listopada otwarto w Brukseli właściwe negocjacje w siedmiu obszarach negocjacyjnych (II posiedzenie Konferencji Międzyrządowej RP-UE).
11 grudnia Polska złożyła 5 kolejnych stanowisk negocjacyjnych (prawo spółek, ochrona konsumenta i zdrowia, stosunki zewnętrzne, statystyka oraz unia celna).
1999
29 stycznia nastąpiło przekazanie przez Polskę trzech nowych stanowisk negocjacyjnych (swobodny przepływ towarów, polityka konkurencji, unia gospodarcza i walutowa). 12 lutego Polska przekazała swoje stanowisko dotyczące rybołówstwa.
19 kwietnia zamknięto negocjacje w obszarze statystyka.
19 maja zamknięto negocjacje dotyczące telekomunikacji i technologii informacyjnych, polityki przemysłowej oraz ochrony konsumentów i zdrowia.
24 maja Polska przekazała stanowisko negocjacyjne w dwóch nowych obszarach (polityka socjalna i zatrudnienie oraz energia).
W lipcu przekazano stronie unijnej tzw. II pakiet stanowisk negocjacyjnych (swoboda przepływu kapitału, swoboda przepływu usług, podatki, swobodny przepływ towarów oraz transport). Stanowisko negocjacyjne dotyczące ochrony środowiska ma być gotowe we wrześniu. III pakiet stanowisk negocjacyjnych (rolnictwo, polityka regionalna, budżet, wymiar sprawiedliwości i sprawy wewnętrzne, kontrola finansowa oraz instytucje) Polska planuje przekazać do końca listopada.
Podstawą współpracy między Polską i Unią Europejską jest Umowa o stowarzyszeniu Polski ze Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, zwana również Układem Europejskim. Stwierdzono w niej, iż końcowym celem Polski jest członkostwo we Wspólnotach.
W Układzie znalazły się postanowienia dotyczące dialogu politycznego, utworzenia strefy wolnego handlu, przepływu pracowników, zakładania przedsiębiorstw, obrotu kapitałowego, reguł konkurencji, ochrony własności intelektualnej, zbliżania przepisów prawnych oraz współpracy gospodarczej, finansowej i kulturalnej. Dla realizacji zadań wynikających z Układu Europejskiego powołano Radę Stowarzyszenia, Komitet Stowarzyszenia oraz Parlamentarny Komitet Stowarzyszenia.
Zabiegi Polski o członkostwo w Unii Europejskiej nie oznaczają, że Polska jest "w drodze do Europy". Polska w Europie była, jest i będzie. Nie chodzi tu jedynie o definicję geograficzną. Przede wszystkim należymy do europejskiej wspólnoty duchowej i kulturowej, będącej podstawą cywilizacji łacińskiej.

UE a Polska gospodarka

W ciągu ostatnich kilku lat polska gospodarka rozwija się bardzo dynamicznie, a nasz kraj jest jednym z najszybciej rozwijających się krajów europejskich. Sektor prywatny dominuje w gospodarce zarówno pod względem wytwarzania Produktu Krajowego Brutto (ponad 60% PKB), jak i zatrudnienia (łącznie ponad 63% miejsc pracy).Potwierdzeniem dynamicznego rozwoju gospodarki stało się przystąpienie Polski do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), skupiającej 28 najbogatszych państw świata, oraz do Światowej Organizacji Handlu (WTO). Unia Europejska jest już dziś dla Polski najważniejszym partnerem handlowym. W 1998 roku na 15 krajów Unii przypadało 63,4% wymiany handlowej Polski z zagranicą (w eksporcie 64%, a w imporcie 63,9%). Zwiększenie tej wymiany będzie możliwe przez (pozbawiony ograniczeń) eksport polskich towarów na rynek Unii, gdy Polska stanie się jej członkiem. Dążenie Polski do członkostwa w Unii Europejskiej wymaga utrzymania kierunku reform gospodarczych, których celem jest zorganizowanie sprawnej gospodarki rynkowej. Wymaga też uporządkowania prawa gospodarczego oraz przekształceń organizacyjnych, własnościowych i restrukturyzacyjnych. Celem Polski jest udział we wszystkich obszarach integracji z pełnią praw członkowskich. Celem długookresowym jest dołączenie do krajów Unii Europejskiej tworzących Unię Gospodarczą i Walutową. Tworzenie instytucjonalnych i organizacyjnych podstaw dostosowania polskiej gospodarki i polskiego prawa do wymogów UE jest bardzo zaawansowane. Nie ulega jednak wątpliwości fakt, że problemy wiążące się z działalnością niektórych sektorów gospodarki wymagać mogą ich szczególnego potraktowania w procesie integracji Polski z Unią Europejską. Dotyczy to w szczególności rolnictwa, ochrony środowiska i sektora finansowego. Dla nich zostaną przygotowane strategie dostosowawcze o długim horyzoncie czasowym. Polska w trakcie negocjacji w sprawie przystąpienia do UE domagać się może zastosowania wobec wybranych gałęzi gospodarki okresów ochronnych (przejściowych), które pozwolą na pełne dostosowanie się do wymogów Unii. Przystępując do Unii Europejskiej, Polska korzysta z bezzwrotnej pomocy finansowej w ramach programu PHARE. Polska liczy, że jeszcze przed uzyskaniem członkostwa w Unii skorzysta ze specjalnych funduszy pozwalających na dokonanie niezbędnych dostosowań gospodarczych. Natomiast od momentu wstąpienia do Unii Europejskiej Polska będzie uprawniona do korzystania z pomocy rozwojowej w ramach środków finansowych skupionych w tzw. funduszach strukturalnych.

Instytucje

Zgodnie z traktatami założycielskimi, organami (instytucjami) Wspólnot Europejskich są: Rada Europejska, Rada Unii Europejskiej, Komisja Europejska, Parlament Europejski, Trybunał Sprawiedliwości i Trybunał Obrachunkowy. Radę i Komisję wspierają: Komitet Ekonomiczno-Społeczny i Komitet Regionów oraz Komitet Stałych Przedstawicieli (COREPER). Instytucje Unii mają siedziby w trzech miastach: Strasburgu (Parlament Europejski), Luksemburgu (Europejski Trybunał Sprawiedliwości i Trybunał Obrachunkowy), Brukseli (Komisja Europejska i Rada Unii Europejskiej). Na mocy tzw. traktatu fuzyjnego, od 1967 roku wszystkie trzy Wspólnoty (Europejska Wspólnota Węgla i Stali, Europejska Wspólnota Energii Atomowej oraz Wspólnota Europejska) mają wspólne organy.

Rada Europejska
Rada Europejska (nie należy jej mylić z Radą Europy i Radą Unii Europejskiej), choć nie jest w sensie formalnoprawnym organem Wspólnot Europejskich, jest jednak często uznawana za jedną z instytucji UE. Rada wytycza strategiczne cele rozwoju Unii. Powołana w 1974 roku, odbywa się w formie systematycznych spotkań szefów rządów państw członkowskich Wspólnot Europejskich. Rada zbiera się co najmniej dwa razy w roku, pod przewodnictwem głowy państwa lub szefa rządu państwa członkowskiego, któremu przypada przewodnictwo w Unii Europejskiej. Przewodnictwo trwa pół roku i zmienia się rotacyjnie.
Rada Unii Europejskiej
Rada Unii Europejskiej stanowi prawo w Unii. Może występować w kilku postaciach: jako Rada do Spraw Ogólnych (ministrowie spraw zagranicznych państw członkowskich) lub Rada Specjalna - tzw. branżowa (np. ministrowie rolnictwa, przemysłu, spraw wewnętrznych, itd.). Rada Unii Europejskiej wypracowuje i koordynuje politykę wewnętrzną i zagraniczną UE.
Komisja Europejska
Nazywana jest "strażnikiem traktatów". Do jej kompetencji należą: prawo inicjatywy ustawodawczej, reprezentacja interesów i koordynacja działań Wspólnot (wewnątrz i na zewnątrz Unii Europejskiej), kontrola stosowania prawa wspólnotowego (europejskiego) oraz realizacja postanowień zawartych w traktatach i aktach prawnych przyjętych przez Wspólnoty.
Obecnie Komisja liczy 20 komisarzy wybieranych na 5 lat (jeden lub dwóch komisarzy z każdego państwa członkowskiego, w tym przewodniczący i jego dwóch zastępców).
Parlament Europejski
Parlament Europejski nie stanowi prawa w Unii Europejskiej, ale uczestniczy w procesie decyzyjnym. Ma też uprawnienia dotyczące uchwalania budżetu, przyjmowania nowych członków oraz zatwierdzania układów stowarzyszeniowych. Kontroluje pracę Komisji Europejskiej. Może także ustanawiać tymczasowe Komitety Dochodzeniowe, badające ewentualne wykroczenia lub nieprawidłowości w stosowaniu prawa wspólnotowego (europejskiego). Wybiera Rzecznika Praw Obywatelskich. Parlament składa się z przedstawicieli państw członkowskich UE, wybieranych w wyborach powszechnych i bezpośrednich (na okres 5 lat). Obecnie liczy 626 deputowanych.
Trybunał Sprawiedliwości
Trybunał Sprawiedliwości zapewnia przestrzeganie prawa wspólnotowego. Orzeka o zgodności aktów prawnych wydawanych przez instytucje Wspólnot z traktatami Wspólnot. Rozpoznaje spory między państwami lub między Komisją Europejską i państwami, wynikające ze stosowania prawa europejskiego. Trybunał składa się z 15 sędziów.
Trybunał Obrachunkowy
Trybunał Obrachunkowy sprawuje kontrolę nad dochodami i wydatkami Wspólnot oraz bada, czy finansami wspólnotowymi zarządzano właściwie i zgodnie z prawem. W jego skład wchodzi 15 członków (rewidentów).
Komitet Ekonomiczno- Społeczny (KES)
KES jest wspólnym organem Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej i Wspólnoty Europejskiej. Wypracowuje stanowiska w sprawach gospodarczych i społecznych. W jego skład wchodzi 222 reprezentantów środowisk gospodarczych i społecznych - pracodawców, pracobiorców, przedstawicieli wolnych zawodów, producentów, rolników, przewoźników, kupców, rzemieślników.
Komitet Regionów
Komitet Regionów jest organem doradczym, z którym Rada Unii Europejskiej i Komisja Europejska konsultują się w sprawach regionalnych i lokalnych (na obszarze Unii istnieje ok. 200 regionów). Komitet składa się z 222 przedstawicieli regionalnych i lokalnych jednostek samorządowych.
Komitet Stałych Przedstawicieli (COREPER)
Odpowiada za przygotowanie prac Rady Unii Europejskiej. Zajmuje się wypracowywaniem zgodnego stanowiska państw członkowskich w sprawie propozycji Komisji Europejskiej, zanim jeszcze zostaną wpisane do porządku obrad Rady Unii. Komitet składa się z ambasadorów państw członkowskich Unii akredytowanych przy Wspólnotach Europejskich. W ramach COREPER działa 200 grup roboczych.

Decyzje w UE

Istotny dla funkcjonowania Unii Europejskiej i jej systemu instytucjonalnego jest proces decyzyjny, obejmujący trzy etapy:

inicjatywę,
opinię,
decyzję.
Biorą w nim udział przede wszystkim: Komisja Europejska - jako organ inicjujący, oraz Parlament Europejski - zależnie od wyznaczonego Traktatem z Maastricht stopnia jego zaangażowania w proces decyzyjny.
Wyróżnia się cztery główne procedury podejmowania decyzji:

konsultację,
zgodę,
współpracę,
współdecydowanie.
Rada Unii Europejskiej podejmuje ostateczną decyzję jako organ prawodawczy.

Gospodarka UE

Istnieją trzy główne cele polityki gospodarczej Unii Europejskiej: trwały i zrównoważony wzrost gospodarczy, podniesienie standardu życia obywateli oraz zapewnienie spójności ekonomicznej i społecznej. Ważnymi celami tej polityki są również: wolna konkurencja, stabilne ceny, równowaga bilansu płatniczego i solidarność gospodarcza między państwami członkowskimi. Realizacji tych celów służyło przede wszystkim zniesienie ceł i innych ograniczeń przywozowych i wywozowych we wzajemnym handlu, usunięcie utrudnień w przepływie towarów, osób, usług i kapitału oraz zbliżanie (harmonizacja) przepisów prawnych. Nowym celem Unii Europejskiej (po utworzeniu w 1993 roku Rynku Wewnętrznego) jest Unia Gospodarcza i Walutowa. Bardzo istotna dla gospodarki Unii jest wspólna polityka handlowa, obejmująca handel towarami i usługami. Jej najważniejszym celem jest harmonijny rozwój i znoszenie ograniczeń w handlu międzynarodowym. Politykę handlową uzupełniają zasady wspólnej ochrony konkurencji. Zgodnie z Traktatem o Wspólnocie Europejskiej, zakazane są działania ograniczające konkurencję w obrębie Rynku Wewnętrznego Unii. Chodzi tu o porozumienia w sprawie łączenia się firm, które wpływałyby negatywnie na handel między państwami członkowskimi. To samo odnosi się do nadużywania pozycji dominującej na rynku. Wyklucza się również pomoc państwa dla firm, prowadzącą do naruszenia zasad konkurencji. Ważną częścią polityki przemysłowej Unii Europejskiej jest polityka wobec małych i średnich przedsiębiorstw. Stanowią one 95% wszystkich przedsiębiorstw w Unii i dają pracę 70% ogółu zatrudnionych. W latach 1997-2000 Unia wsparła rozwój małych i średnich przedsiębiorstw kwotą 127 mln euro. Podobnie jak każde państwo, Unia Europejska opiera swój rozwój na solidnie skonstruowanym budżecie. Przeważająca część dochodów Wspólnot pochodzi z wpływów uzyskanych w państwach członkowskich z podatku od wartości dodanej (VAT). Do dochodów należą też opłaty i cła nakładane na towary w imporcie. Wydatki Wspólnot dzielą się na obligatoryjne (obowiązkowe) i nieobligatoryjne (nieobowiązkowe). Do obowiązkowych należą te, które wynikają z traktatów i aktów prawnych (np. dotyczące wspólnej polityki rolnej), do nieobligatoryjnych - m.in. koszty funduszy strukturalnych, badań i nowych technologii. Od 1999 roku państwa członkowskie co roku wpłacają do kasy Unii Europejskiej 1,27 swego Produktu Krajowego Brutto (PKB). Środki te są oddawane do dyspozycji Komisji Europejskiej, realizującej budżet. Budżet Unii w 1997 roku wynosił ok. 80,5 mld ECU. Najważniejszym dla gospodarki Unii Europejskiej wydarzeniem było utworzenie w 1999 roku Unii Gospodarczej i Walutowej, ze wspólną walutą - euro.

Droga do Unii Gospodarczej i Walutowej

1 lipca 1990
Początek pierwszego etapu Unii Gospodarczej i Walutowej (liberalizacja przepływu kapitału).
1 stycznia 1993
Utworzenie Rynku Wewnętrznego (swobodny przepływ towarów, usług, osób i kapitału).
1 stycznia 1994
Początek drugiego etapu Unii Gospodarczej i Walutowej - powołanie Europejskiego Instytutu Walutowego we Frankfurcie nad Menem.
31 maja 1995
Przyjęcie przez Komisję Europejską "Zielonej Księgi" - scenariusza dochodzenia do jednolitej waluty.
15-16 grudnia 1995
Postanowienie Rady Europejskiej w Madrycie o przyjęciu nazwy euro dla jednolitej waluty Unii Europejskiej - przedstawienie scenariusza jej wprowadzania.
1-3 maja 1998
Postanowienie szefów rządów, które państwa członkowskie przystąpią do Unii Walutowej (zgodnie z kryteriami zawartymi w Traktacie z Maastricht). Do EMU przystępuje 11 państw (bez Grecji, której nie udało się spełnić wymaganych kryteriów, a także Wielkiej Brytanii, Danii oraz Szwecji, które na własną prośbę pozostały poza strefą euro). Europejski Instytut Walutowy i Komisja Europejska przygotowują podstawy prawne i organizacyjne utworzenia Europejskiego Banku Centralnego (otwarcie nastąpiło w lipcu) i Europejskiego Systemu Banków Centralnych.
1 stycznia 1999
Początek trzeciego etapu Unii Gospodarczej i Walutowej - euro staje się jednolitą walutą Unii Europejskiej, a kompetencje krajowe w sferze polityki monetarnej przejmuje Europejski Bank Centralny.

 

2002
Euro staje się jedynym środkiem płatniczym na obszarze państw członkowskich Unii Gospodarczej i Walutowej.

4 swobody rynku zewnętrznego

Swoboda przepływu towarów
Opiera się m.in. na dostosowaniu lub wzajemnej akceptacji norm i przepisów, zniesieniu kontroli granicznych. Swobodny przepływ towarów oznacza, że towary na całym obszarze państw członkowskich UE mogą się przemieszczać bez jakichkolwiek utrudnień. Nie ma bowiem żadnych kontroli w obrocie między państwami członkowskimi, a jednocześnie towar wprowadzony legalnie (zgodnie z obowiązującymi w tym kraju wymogami) do obrotu w jednym państwie UE może być sprzedawany na terytorium każdego innego. Import z państw spoza podlega całkowicie jednolitym warunkom na obszarze całej Piętnastki. System ten ukształtował się stopniowo, w kilku etapach. Pierwszym z nich było utworzenie unii celnej, tj. zniesienie barier handlowych (ceł, ograniczeń ilościowych i innych przeszkód stosowanych na granicy, wobec towarów zagranicznych) w obrocie między państwami członkowskimi oraz wprowadzenie jednolitej taryfy celnej i jednolitych rozwiązań w zakresie innych środków wobec importu z- i eksportu do krajów spoza ugrupowania (z tzw. krajów trzecich). Harmonogram realizacji unii celnej był określony w traktacie Rzymskim. Przewidywał on 12 lat na zrealizowanie tego celu. W rzeczywistości okres ten skrócono o 1,5 roku, ponieważ unia celna powstała już z dniem 1 lipca 1968 r. stawki wspólnej taryfy celnej ustalono na poziomie średniej arytmetycznej stawek 4 obszarów celnych, które utworzyły unię celną, tj. taryfy celnej Francji, Włoch, Niemiec oraz trzech krajów Beneluksu: Belgii, Holandii i Luksemburga. Po zniesieniu barier na granicach wewnętrznych państw EWG (1 lipca 1968 r.) pozostały kontrole graniczne. Ich celem – obok celów statystycznych, tj. kontroli towarów dla potrzeb rejestracji wielkości handlu zagranicznego było zapewnienie, że towary pochodzące z innych państw gwarantują odpowiednie wymogi techniczne oraz związane z tym bezpieczeństwo użytkowania towarów i właściwą ich jakość. Towary zagraniczne musiały też być obciążone podatkami (VAT-em i akcyzą) według stawek obowiązujących w kraju importera tak, aby nie były one bardziej konkurencyjne od opodatkowanych towarów krajowych. W połowie lat 80. rozpoczęła się realizacja programu budowy jednolitego rynku wewnętrznego, której celem było ujednolicenie warunków obrotu towarowego (także świadczenia usług, przepływu kapitału oraz pracowników) na obszarze Wspólnoty, poprzez zniesienie istniejących barier fizycznych (np. kontrola dokumentów na granicach), fiskalnych (harmonizacja, a wiec istotne zbliżenie systemów podatkowych obciążających obrót towarowy, w sytuacji gdy nie udało się osiągnąć całkowicie jednolitego systemu opodatkowania VAT-em i akcyzą towarów na obszarze Wspólnoty) oraz barier technicznych. U podstaw tego etapu pogłębienia integracji w ramach ówczesnej EWG leżała chęć redukcji kosztów produkcji towarów i ich obrotu i w ten sposób poprawa konkurencyjności towarów wspólnotowych (zwłaszcza wobec towarów amerykańskich i japońskich), a także istotne ożywienie gospodarcze po długim okresie eurosceptycyzmu i w rezultacie wzrost zamożności państw WE. Eliminacja tych barier dotyczyła wszystkich towarów w obrocie między państwami Wspólnot. W imporcie z państw trzecich, do wspólnej taryfy celnej i jednolitych zasad stosowania innych instrumentów polityki handlowej, dołączono jednolite zasady wprowadzania towarów zagranicznych na rynek wspólnotowy. W efekcie, jeśli towar przekroczył granicę celną np. w Grecji i na podstawie przeprowadzonej tam kontroli granicznej stwierdzono, że spełnia wszystkie wspólnotowe wymogi rynku wewnętrznego (w tym zwłaszcza standardy techniczne, fitosanitarne, weterynaryjne itp.), towar taki mógł być swobodnie sprzedawany w dowolnym miejscu na obszarze Wspólnoty, bez jakiejkolwiek dodatkowej kontroli. Jednolity rynek wewnętrzny, zapewniający w pełni swobodny przepływ towarów na rynku Wspólnoty, utworzono w okresie 1985- koniec 1992r., na podstawie dwóch dokumentów:

1. tzw. Jednolitego Aktu Europejskiego (była to pierwsza istotna modyfikacja Traktatu Rzymskiego, która po ratyfikacji we wszystkich państwach członkowskich WE weszła w życie 1 lipca 1987 r.),

2. Białej Księgi z 1985 r., w której Komisja Europejska zakreśliła projekty około 280 dyrektyw przewidujących eliminację barier fiskalnych, technicznych oraz fizycznych w obrocie miedzy państwami WE. Dyrektywy te stopniowo wchodziły w życie, po przejściu odpowiedniej procedury legislacyjnej (w tym zatwierdzeniu przez Radę Ministrów, w odniesieniu do ogromnej większości eliminowanych barier – w drodze głosowania większością kwalifikowaną). Swobodny przepływ towarów istnieje we Wspólnotach od 1 stycznia 1993 roku.

W negocjacjach akcesyjnych przedmiotem rokowań w obszarze „swobodny przepływ towarów” są jedynie wspólnotowe przepisy (głównie dyrektywy) dotyczące obowiązujących standardów technicznych, regulowane przez tzw. dyrektywy starego oraz nowego podejścia i przepisy o wzajemnym uznawaniu towarów. Obszar ten obejmuje też dostosowania do wspólnotowych przepisów w sprawie zamówień publicznych. Kwestie zasad handlu z krajami spoza UE są przedmiotem negocjacji w innych obszarach. 

Swoboda przepływu usług
Sprowadza się przede wszystkim do liberalizacji usług finansowych, otwarcia rynku usług transportowych i telekomunikacyjnych oraz harmonizacji metod kontroli banków i ubezpieczeń. We wszystkich państwach Unii Europejskiej sektor usług dysponuje największą liczbą miejsc pracy. Udział usług w Produkcie Krajowym Brutto Unii wynosi aż 62% (przemysł - 35%).

Swoboda przepływu kapitału
Opiera się m.in. na dążeniu do wspólnego rynku usług finansowych i liberalizacji obrotu papierami wartościowymi. Obywatele Unii mogą np. swobodnie wykonywać operacje bankowe we wszystkich krajach członkowskich.

Swoboda przepływu osób
To prawo do pracy, osiedlania się i korzystania ze wszystkich dóbr socjalnych w miejscu pobytu na terytorium całej Unii Europejskiej, bez względu na przynależność państwową (obywatelstwo). Swoboda przepływu osób oznacza swobodę podejmowania pracy lub innej działalności ekonomicznej przez obywateli jednego państwa UE na terytorium innego państwa UE. Nie jest wymagane przy tym żadne zezwolenie. Obywatele jednego państwa UE podejmujący pracę lub inną działalność ekonomiczną w innym państwie UE muszą być traktowani przez to państwo w taki sam sposób, w jaki to państwo traktuje swoich obywateli, bez jakiejkolwiek dyskryminacji. W odniesieniu do pracowników zasada ta oznacza jednakowe traktowanie obywateli państw UE, m.in. w dostępie do pracy, w zakresie wynagrodzenia oraz innych warunków pracy. Zasadą swobody przepływu osób objęci są również członkowie rodzin osób migrujących. Realizacja swobody przepływu osób wymaga określonych gwarancji. Odnoszą się one do: 

1. praw wyborczych, 

2. dostępu do rynku pracy, 

3.uznawania dyplomów i kwalifikacji zawodowych, 

4. koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Prawa wyborcze

Traktat o Unii Europejskiej ustanawia obywatelstwo europejskie, które uzyskują wszyscy obywatele państw członkowskich. Z obywatelstwa tego wynika prawo udziału w wyborach do Parlamentu Europejskiego. Prawo to może być realizowane w miejscu pobytu, czyli także w innym państwie członkowskim niż państwo pochodzenia. Ponadto obywatele państw członkowskich korzystający z zasady swobodnego przepływu osób, a więc mający miejsce zamieszkania w państwie członkowskim, którego nie są obywatelami, mają prawo uczestniczenia w państwie pobytu w wyborach do organu samorządu lokalnego stopnia podstawowego ( ale nie do organów samorządu wyższego stopnia). W ten sposób wszyscy mieszkańcy niezależnie od obywatelstwa, mają prawo stać się pełnoprawnymi członkami swoich społeczności lokalnych. Dyrektywa 98/80 EWG, dotycząca udziału w wyborach lokalnych, pozostawia państwom członkowskim, m.in. prawo wyłączenia możliwości zajmowania przez obywateli innych państw członkowskich UE stanowisk w radach oraz zarządach organów samorządu lokalnego, np. wójta, burmistrza, prezydenta miasta itp. Wprowadzenie tych praw w Polsce nastąpi w drodze ustawowej. Nie przewiduje się konieczności zmiany Konstytucji RP. Dostosowanie prawa polskiego wymagać będzie wprowadzenia koniecznych zapisów do ordynacji wyborczej z dnia 16 lipca 1998 roku ( Dz.U.poz.602, z późn. zm.), do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw tak, aby obywatele państw członkowskich UE stale zamieszkali w Polsce mogli brać udział w wyborach lokalnych stopnia podstawowego w Polsce. Przedsiębiorcy i osoby niezatrudnione z państw UE posiadają prawo do pracy, życia i korzystania ze wszystkich zdobyczy socjalnych w miejscu ich pobytu na takich samych warunkach jak ich obywatele, bez ograniczeń ze względu na przynależność państwową. Wraz z powstaniem rynku wewnętrznego Unii Europejskiej każdy jej obywatel może żyć, pracować lub spędzać jesień życia na całym jej obszarze. Aby jednak zapobiec nadużywaniu systemów opieki socjalnej, opartych nadal na regulacjach narodowych, prawo do swobodnego przepływu osób nie dotyczy jeszcze obywateli zależnych od pomocy państwa. Równouprawnienie obywateli UE obejmuje również możliwość niekontrolowanego wjazdu do każdego z państw Unii Europejskiej. 

Dostęp do rynku pracy

Swoboda przepływu pracowników zakłada jednocześnie stosowanie przez Polskę i państwa członkowskie UE zasad określonych w Traktacie o ustanowieniu WE oraz m.in. w Rozporządzeniu Rady Unii Europejskiej. Od daty rozpoczęcia wzajemnego stosowania zasady swobodnego przepływu pracowników uchylone zostaną - w odniesieniu do obywateli państw członkowskich UE podejmujących zatrudnienie w Polsce - polskie przepisy chroniące dostępu do rynku pracy przed cudzoziemcami. Członkowie rodziny pracownika migrującego uzyskają prawo do osiedlenia się wraz z nim oraz prawo do podejmowania pracy zarobkowej w Polsce. W zamian polscy pracownicy i członkowie ich rodzin będą mogli swobodnie podejmować pracę w państwach członkowskich UE.

Wzajemne uznawanie kwalifikacji zawodowych

W odniesieniu do Unii Europejskiej należy odróżnić uznawanie dyplomów do celów akademickich od uznawania dyplomów do celów zawodowych. Do celów akademickich dyplomy uznawane są , aby umożliwić kontynuowanie nauki w innym kraju. Nie ma żadnych reguł wspólnotowych nakazujących wzajemne uznawanie dyplomów do celów akademickich ( z wyjątkiem niektórych kategorii dyplomów uznawanych do celów zawodowych). Uznawanie dyplomów i kwalifikacji do celów zawodowych odnosi się do tzw. „ zawodów regulowanych”. Są to zawody, do których wykonywania prawo wymaga posiadania określonego dyplomu lub innych kwalifikacji zawodowych. Prawo wspólnotowe wymaga w takich przypadkach uznania kwalifikacji obywatela innego państwa UE, który w tym państwie ma prawo wykonywania tego zawodu. Reguły dotyczące uznawania zawodów i kwalifikacji dla celów zawodowych zawarte sa w :

1. Dwóch dyrektywach ogólnych (89/48 i 92/51) dotyczących ogólnego systemu uznawania dyplomów szkół wyższych i kwalifikacji zawodowych wymaganych do wykonywania „zawodów regulowanych”

2. dyrektywach sektorowych, obejmujących uznawanie kwalifikacji zawodowych oraz dostęp do wykonywania w państwach członkowskich UE zawodu : prawnika, lekarza, dentysty, aptekarza, weterynarza, pielęgniarki położnej oraz architekta. Wprowadzenie reguł ogólnego systemu uznawania kwalifikacji do prawa polskiego dokonane zostanie w drodze wydania ustawy horyzontalnej odnoszącej się do wszystkich zawodów regulowanych w Polsce, z wyjątkiem zawodów, których dotyczą dyrektywy sektorowe tzn. takie, za pomocą których następuje automatyczne uznanie kwalifikacji zawodowych. Ustawa ta zmodyfikuje w odniesieniu do obywateli UE wszystkie akty prawne regulujące w Polsce wykonywanie zawodowe. W odniesieniu do uznawania kwalifikacji zawodowych na podstawie reguł systemu ogólnego władzami właściwymi w Polsce do przyjmowania wniosków i podejmowaniu decyzji o uznaniu kwalifikacji będą właściwi ministrowie lub organizacje bądź stowarzyszenia zawodowe mające kompetencje w odniesieniu do poszczególnych zawodów regulowanych.

Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego

Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego ustanowiona została na szczeblu wspólnotowym w celu wyeliminowania niekorzystnych następstw, jakie mogłyby powstać w związku z podejmowaniem zatrudnienia lub w związku z wykonywaniem pracy na własny rachunek, kolejno pod rządami systemów zabezpieczenia społecznego różnych państw członkowskich. System ten oparty jest na następujących zasadach:

1. równe traktowanie pracowników migrujących i obywateli państwa przyjmującego w zakresie obowiązków i uprawnień z tytułu zabezpieczenia społecznego,

2. przyjmowanie właściwości tylko jednego ustawodawstwa w zakresie objęcia ubezpieczeniem,

3. zachowanie praw nabytych i sumowanie okresów, od których zależy nabycie uprawnienia do świadczenia bądź podwyższenia jego wymiaru. Koordynacja systemów zabezpieczenia ułatwiać będzie obywatelom polskim korzystanie z unijnej swobody przepływu osób poprzez umożliwienie zachowania praw w zakresie zabezpieczenia społecznego. Obywatele polscy będą mogli otrzymywać świadczenia należne za okresy przepracowane w państwach członkowskich, a polskie świadczenia będą transferowane za granicę. Ponadto obywatele polscy ubezpieczeni w Polsce czasowo przebywający w państwie członkowskim, którzy ulegną wypadkowi lub nagle zachorują, będą mogli uzyskać pomoc medyczną w niezbędnym zakresie.

Rolnictwo w UE

Rolnictwo należy do głównych obszarów aktywności gospodarczej Unii Europejskiej. Celem Wspólnej Polityki Rolnej, obejmującej rolnictwo i handel produktami rolnymi, jest przede wszystkim zapewnienie odpowiedniego poziomu życia społeczności wiejskiej. Wspólna Polityka Rolna opiera się na trzech zasadach:

jedności rynkowej (ustanowienie jednolitych cen i wspólnej regulacji rynku dla wszystkich produktów rolnych),

preferencji dla produktów rolnych Unii (popieranie towarów Unii - na Rynku Wewnętrznym, w stosunku do produktów sprowadzanych z krajów trzecich),

solidarności finansowej (wspólna odpowiedzialność wszystkich państw członkowskich za ponoszenie kosztów regulacji rynku rolnego i dostosowań strukturalnych).

W ramach polityki rolnej prowadzi się działania na rzecz:

zbliżenia poziomu dochodów rolników do innych działów gospodarki,

stabilizacji rynków zbytu,

zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw,

regulacji poziomu zatrudnienia w rolnictwie,

koordynacji szkolenia zawodowego i badań naukowych,

upowszechniania wiedzy rolniczej, promocji spożycia wybranych produktów.

Rozwój Wspólnej Polityki Rolnej w minionych latach doprowadził do wypracowania systemu pomocy dla większości sektorów rolnictwa, polegającego na:

interwencyjnych zakupach nadprodukcji,

wprowadzeniu środków ochronnych w imporcie spoza krajów Unii,

ustanowieniu dotacji dla produkcji eksportowej.

Koszt Wspólnej Polityki Rolnej obejmuje 42,2% całego budżetu Unii Europejskiej. Również przeważająca część ustawodawstwa Wspólnoty Europejskiej dotyczy rolnictwa. Zmniejszenie nadwyżek produkcji rolnej, obniżenie cen detalicznych i zapewnienie pomocy materialnej najsłabszym ekonomicznie rolnikom - to cele zapoczątkowanej w 1992 roku reformy polityki rolnej.

UE a polskie rolnictwo

Proces przystosowania polskiego rolnictwa do wymogów Unii Europejskiej oznacza konieczność modernizacji wsi i rolnictwa. Muszą w związku z tym nastąpić dwa równoległe procesy:

poprawa struktury agrarnej, wzrost efektywności i konkurencyjności produkcji rolnej,

odpływ ludności rolniczej do zawodów pozarolniczych, wspieranie innych źródeł zarobkowania poza gospodarstwem rolnym przy jednoczesnym intensywnym rozwoju technicznym i społecznym wsi. Rolnictwo odgrywa w polskiej gospodarce inną rolę niż w Unii Europejskiej. Wynika to ze znacznie wyższego udziału rolnictwa w zatrudnieniu ogółem i z niskiego udziału rolnictwa w Produkcie Krajowym Brutto (PKB). Rolnictwo Unii od lat znajduje się pod parasolem ochronnym, podczas gdy zakres ochrony polskiego rolnictwa jest znacznie mniejszy. Paradoksalnie, może to dać polskim rolnikom przewagę - mogą się okazać lepiej przygotowani do gospodarki rynkowej. Z zapowiedzi państw członkowskich Unii już dziś wynika, że kolejnym etapem reformy Wspólnej Polityki Rolnej będzie ograniczenie dotychczas stosowanej ochrony. Polskie rolnictwo może śmiało konkurować z rolnictwem Unii. Jest bardziej ekologiczne ze względu na mniejsze zużycie nawozów sztucznych. Jest bardziej urozmaicone - w Polsce hoduje się wiele odmian, które zostały wycofane w Unii Europejskiej, gdzie dominuje intensywna, przemysłowa produkcja rolna. Siła ekonomiczna naszych gospodarstw rolnych nie daje możliwości finansowania rozwoju z własnych środków. Dlatego też konieczna będzie tu pomoc Unii Europejskiej. Głównym celem Polski jest pełne otwarcie rynków Unii dla polskich produktów rolnych.

Unia Walutowa

Już 1 stycznia 1999 roku na naszym kontynencie pojawi się nowa waluta – euro. Wprowadzenie jednolitej waluty odbywać się będzie dwuetapowo. Pierwszy etap rozpocznie się 1 stycznia 1999 r. i trwać będzie przez kolejne 3,5 roku. W tym czasie nowy pieniądz obowiązywał będzie wyłącznie w obrocie bezgotówkowym i dla celów ewidencyjno-rozliczeniowych. Drugi etap polegać ma na stopniowym wycofywaniu walut narodowych i wprowadzaniu banknotów i monet euro. Rozpocznie się w 2002 roku.

1.      Jakie kraje przystąpiły do unii walutowej?

Komisja Europejska na konferencji w Maastricht ustaliła warunki gospodarcze znane pod nazwą “kryteria spójności”. Do warunków tych należą: dług publiczny, deficyt budżetowy, inflacja oraz kurs walutowy. Kryteria te musiały zostać spełnione przez państwa członkowskie aby przystąpić do unii monetarnej. Kryteriom sprostały następujące państwa członkowskie Wspólnot: Austria, Belgia, Dania, Finlandia, Francja, Holandia, Hiszpania, Irlandia, Luksemburg, Niemcy, Portugalia, Szwecja, Włochy, Wielka Brytania. Z wymienionych powyżej państw członkowskich z udziału w UGW zrezygnowały na własną prośbę Dania, Szwecja i Wielka Brytania. Tylko Grecja nie spełniła wymogów zawartych w Traktacie z Maastricht i nie została przyjęta do unii monetarnej.

2.      Jednolita polityka pieniężna Unii.

Europejski Bank Centralny jest jedyną instytucją upoważnioną do emisji euro i prowadzenia polityki pieniężnej jedenastki unii monetarnej. Najważniejszymi funkcjami EBC są: stabilność cen, zwalczanie inflacji, utrzymywanie i zarządzanie rezerwami dewizowymi państw członkowskich oraz nadzór nad funkcjonowaniem systemu płatniczego. Europejski Bank Centralny ma dbać o silny pieniądz – euro - ponieważ jest on wyznacznikiem trwałego rozwoju gospodarczego. Osiągnięciu tego celu służyć ma zapewnienie EBC autentycznej niezależności, wolnej od jakichkolwiek nacisków politycznych rządów państw członkowskich unii monetarnej.

Autonomia Europejskiego Banku Centralnego może być ograniczana przez decyzje Rady złożonej z ministrów finansów państw członkowskich UGW a powołanej m.in. do nakładania kar na państwa o nadmiernym deficycie budżetowym oraz kształtowania polityki kursu euro wobec innych walut. W efekcie, na obie kwestie będą miały wpływ czynniki polityczne, niejednokrotnie rozstrzygane w drodze negocjacji między państwami członkowskimi.

Na rzeczywistą niezależność EBC jako instytucji wiarygodnej realizującej politykę pieniężną poprzez stabilność cen w dużym stopniu będzie miała sama unia monetarna. Uzyskanie tej wiarygodności jest podstawowym warunkiem zapewnienia wysokiej i stabilnej pozycji euro w międzynarodowym systemie walutowym.